~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

................. * άρθρα, κείμενα, έρευνες, βιβλιογραφία από τον χώρο της ψυχολογίας... * σελίδα του περιοδικού "Υφος" *

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Το ασυνείδητο είναι έννοια της ψυχολογίας που, ενώ χρησιμοποιήθηκε από πολλούς στο παρελθόν, την σημερινή της ισχύ την έλαβε από τον Σίγκμουντ Φρόυντ.

Το ασυνείδητο μπορεί να περιγραφεί ως εκείνο το μέρος του μυαλού το οποίο "γεννάει" πολλές νοητικές διαδικασίες, οι οποίες εκδηλώνονται στο μυαλό του ατόμου χωρίς το άτομο να γνωρίζει την ύπαρξή τους. Αυτές οι διαδικασίες περιλαμβάνουν ασυνείδητα συναισθήματα, ασυνείδητες σκέψεις ή/και ιδέες, ασυνείδητες αντιλήψεις, ασυνείδητες αντιδράσεις, συμπλέγματα, φοβίες και κρυφούς πόθους και επιθυμίες.

Παρασκευή 6 Απριλίου 2018

Ο ομότιμος καθηγητής της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Λάμπρος Χουσιάδας δεν υπάρχει πια. Έφυγε πλήρης ημερών, στα 93 του


Efthymia Sygkollitou

Στο καλό κι ευχαριστούμε για όλα Δάσκαλε!
(Λάμπρος Χουσιαδας, Καθηγητής Ψυχολογίας ΑΠΘ)

Ο ομότιμος καθηγητής της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Λάμπρος Χουσιάδας δεν υπάρχει πια. Έφυγε πλήρης ημερών, στα 93 του. Η κηδεία του θα γίνει την Τρίτη 10 Απριλίου, ώρα 12 μ. στα Κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου. Η Ψυχολογία στην Ελλάδα του οφείλει πολλά. Είναι ο πρώτος καθηγητής που κατέλαβε έδρα Ψυχολογίας σε ελληνικό πανεπιστήμιο (πρώτα στα Ιωάννινα και μετά το 1965-66 στη Θεσσαλονίκη). Αυτός εξέλεξε και τους πρώτους καθηγητές που στελέχωσαν τις τότε έδρες Ψυχολογίας σε Γιάννενα και Αθήνα. 
Το νυν Τμήμα Ψυχολογίας του ΑΠΘ είναι κυριολεκτικά δημιούργημά του. Αυτός διάλεξε έναν έναν τους πρώτους συνεργάτες του, βοηθούς και επιμελητές τότε, οι οποίοι πέρασαν τις αρχές του ως παρακαταθήκη στο νυν Τμήμα Ψυχολογίας, ως μέλη ΔΕΠ πια. Είχα την τιμή και την τύχη να είμαι από τις φοιτήτριες των πρώτων του χρόνων στο ΑΠΘ, αλλά και από τους πρώτους συνεργάτες του.
 Οι αρχές που τον χαρακτήριζαν και προσπάθησε να μας τις περάσει ήταν η αυστηρή επιστημονική μεθοδολογία, το να είσαι αδέκαστος σε κρίσεις και εκλογές ακόμη και των "αντιπάλων" σου και η ...μνήμη. Δεν μπορείς, έλεγε, τη μια μέρα να υποστηρίζεις και να ψηφίζεις κάτι ή κάποιον με βάση ορισμένα κριτήρια και την άλλη με άλλα κριτήρια. Το όνομα "Εργαστήριο Λάμπρος Χουσιάδας" που πολλά χρόνια πριν είχαμε δώσει στην Αίθουσα του Εργαστηρίου Ψυχολογίας είναι από τις λίγες φορές που σε τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι μια τυπική τιμή, αλλά ένα από καρδιάς ευχαριστώ για την παρακαταθήκη που άφησε στο Τμήμα Ψυχολογίας, και για το δρόμο που άνοιξε για την Ψυχολογία στην Ελλάδα. 
Καλό σου ταξίδι, αγαπητέ μας καθηγητά. Θα σε θυμόμαστε και θα σε ευγνωμονούμε.

Τρίτη 20 Μαρτίου 2018

Όταν η βιολογία συναντά την ψυχανάλυση

επιστημεσ

Για το βιβλίο Τα ίχνη της εμπειρίας - Νευρωνική πλαστικότητα και η συνάντηση της βιολογίας με την ψυχανάλυση των Francois Ansermet και Pierre Magistretti (μτφρ. Βασιλική Βακάκη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης - ΠΕΚ)

Του Γιώργου Λαμπράκου
Σε ένα από τα κείμενα της μεσαίας περιόδου του («Μια δυσκολία στον δρόμο της ψυχανάλυσης», 1917) ο Φρόιντ γράφει πως στους Νέους Χρόνους ο ανθρώπινος ναρκισσισμός δέχτηκε τρία καίρια πλήγματα: το «κοσμολογικό», που το επέφερε ο Κοπέρνικος (η Γη δεν είναι το κέντρο του ηλιακού μας συστήματος, πόσο μάλλον ολόκληρου του σύμπαντος)· το «βιολογικό», που το επέφερε ο Δαρβίνος (ο άνθρωπος δεν είναι θεϊκό, αλλά φυσικό δημιούργημα: ένα ζώο που, όπως και τα άλλα, υπόκειται στην εξέλιξη μέσω φυσικής επιλογής)· και το «ψυχολογικό», που το επέφερε ο ίδιος ο επινοητής της ψυχανάλυσης (ο άνθρωπος ελέγχεται κυρίως από το ασυνείδητο: η συνείδηση διαδραματίζει κατά τη συμπεριφορά του ρόλο πολύ μικρότερο από όσο ανέκαθεν ο ίδιος πίστευε και, κυρίως, ήθελε να πιστεύει). 
Ο άνθρωπος μοιάζει να είναι ένα έρμαιο κρυφών μέχρι πρότινος δυνάμεων.
Και τα τρία πλήγματα, μα κυρίως το δεύτερο και το τρίτο, είχαν και έχουν ριζικές συνέπειες, μεταξύ άλλων, για τη σύγχρονη αντίληψη περί ελευθερίας, καθώς μοιάζει να μας οδηγούν λίγο-πολύ στον ντετερμινισμό: η μεν βιολογία στην αναγωγή της συμπεριφοράς στο εγκεφαλικό όργανο (με έμφαση στο γονιδίωμα που μας έχει κληροδοτηθεί), η δε ψυχανάλυση στην αναγωγή της συμπεριφοράς στο ψυχικό όργανο (με έμφαση στο ασυνείδητο τμήμα του). Ο άνθρωπος μοιάζει να είναι ένα έρμαιο κρυφών μέχρι πρότινος δυνάμεων που ξαφνικά, μέσω των πορισμάτων αυτών των δύο επιστημών οι οποίες γνώρισαν ραγδαία άνθηση στον 20ό αιώνα, είχαν αποκαλυφθεί και του είχαν στερήσει ένα βασικό νόημα της ύπαρξης του: το ότι η ζωή του είναι σε μεγάλο βαθμό στο χέρι του.
Είναι όμως έτσι τα πράγματα; «Ναι, και μαζί όχι ακριβώς», υποστηρίζουν ο καθηγητής παιδοψυχιατρικής και ψυχαναλυτής François Ansermet και ο καθηγητής νευροεπιστημών Pierre Magistretti, συγγραφείς του τόμου Τα ίχνη της εμπειρίας: νευρωνική πλαστικότητα και η συνάντηση της βιολογίας με την ψυχανάλυση. Με κεντρικό άξονα την επιστημονικά κατοχυρωμένη έννοια της νευρωνικής πλαστικότητας ή νευροπλαστικότητας, οι συγγραφείς πρεσβεύουν πως τα ίχνη που αφήνουν οι εμπειρίες εγγράφονται στο ασυνείδητο και το διαμορφώνουν ανάλογα, συγκροτώντας μια εσωτερική πραγματικότητα που ωστόσο δεν εμπλέκει μόνο την ψυχή, αλλά και το ίδιο το σώμα, δηλαδή τον εγκέφαλο.
DSCAprilCoverΟι έρευνες του Έρικ Καντέλ (Νόμπελ Ιατρικής 2000) οδήγησαν στην ανακάλυψη της νευροπλαστικότητας κι έκτοτε πολλοί επιστήμονες διερευνούν τις συνέπειές της. Καθώς «εκείνο που αποκτάται με την εμπειρία αφήνει ένα ίχνος το οποίο τροποποιεί ό,τι υπήρχε προηγουμένως», ο εγκέφαλος αποδεικνύεται πως είναι ένα «ιδιαίτερα δυναμικό όργανο», θεωρία που ήρθε να αντικαταστήσει την καθιερωμένη άποψη για τη διαχρονική σταθερότητα του εγκεφάλου. Και όχι μόνο αυτό: μέσω της νευρογένεσης το άτομο, και δη το ενήλικο, δεν σταματά να αναπτύσσει νέους νευρώνες στον εγκέφαλό του. Οι συγγραφείς ενώνουν λοιπόν τις γνώσεις που τους προσφέρουν οι δύο τομείς στους οποίους ειδικεύονται (βιολογία-νευροεπιστήμη και ψυχιατρική-ψυχανάλυση) και, πρωτίστως μέσω της νευρωνικής πλαστικότητας, πασχίζουν να αποδείξουν το εκ πρώτης όψεως παράδοξο ότι «το άτομο φαίνεται να είναι έτσι γενετικά προκαθορισμένο ώστε να μην είναι γενετικά προκαθορισμένο», όπως επίσης ότι κάθε άτομο είναι κυριολεκτικά μοναδικό.
Κάθε εμπειρία αφήνει ένα ίχνος και έτσι «ο χρόνος ενσαρκώνεται». 
Κάθε εμπειρία αφήνει ένα ίχνος και έτσι «ο χρόνος ενσαρκώνεται». Όπως τονίζουν οι συγγραφείς, η έννοια του ίχνους είναι κυριολεκτική, όχι μεταφορική, και ενέχει μια τριπλή διάσταση: είναι συναπτικό (δηλαδή εγγράφεται στις συνάψεις, τις ζώνες επαφής των νευρώνων: εδώ βασίζονται στη νευροεπιστήμη), είναι ψυχικό (εδώ βασίζονται στον Φρόιντ) και τέλος είναι σημαίνον (εδώ βασίζονται στον από μια άποψη καλύτερο, και από μιαν άλλη χειρότερο, μαθητή του Φρόιντ, τον Λακάν). Η πρώτη διάσταση δίνει έμφαση στον άνθρωπο ως βιολογικό ον και στη σχέση του με το περιβάλλον, σχέση κατά την οποία εκφράζεται καθώς και μεταβάλλεται το γενετικό του φορτίο (επιγένεση). Η δεύτερη διάσταση δίνει έμφαση στον άνθρωπο ως ψυχ(ονοητ)ικό ον και κυρίως στο πώς δημιουργείται η εσωτερική του πραγματικότητα, όχι μόνο από τα πραγματικά συμβάντα της ζωής του, αλλά και από αλλεπάλληλες εσωτερικές διεργασίες που είτε τον απομακρύνουν από τα πραγματικά συμβάντα, είτε γεννούν καινούργια, φαινομενικά από το πουθενά (φαντασίωση). Η τρίτη διάσταση δίνει έμφαση στον άνθρωπο ως γλωσσικό ον που, σε συνδυασμό με τις άλλες δύο διαστάσεις, οδηγείται στα σημαινόμενα με τα οποία αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει τον κόσμο, εξωτερικό και εσωτερικό.
Έτσι, η ανθρώπινη συμπεριφορά «καθορίζεται από την αντίληψη της εξωτερικής πραγματικότητας, αλλά και από την ασυνείδητη εσωτερική πραγματικότητα που παρεμβαίνει σε τούτη την αντίληψη». Εδώ, βιολογία και ψυχανάλυση ενώνουν τις δυνάμεις τους για να φτάσουν στο συμπέρασμα πως «η αντίληψη της εξωτερικής πραγματικότητας συνιστά μια φυσιολογία των αισθήσεων, ενώ η αντίληψη της εσωτερικής πραγματικότητας συνιστά μια φυσιολογία του ασυνειδήτου». Όπως γράφουν εύστοχα οι μελετητές, η ζωή μας είναι ένα «μόνιμο πηγαινέλα ανάμεσα στη στιγμή (εκεί όπου δρουν τα πρωταρχικά αισθητικά συστήματα) και στην ανάκληση των αναπαραστάσεων (εκεί όπου δρουν τα συστήματα μνήμης)».
dali sigmund freud e28093 morphology of skull of sigmund freud 1938
    Σκίτσα του Σαλβαδόρ Νταλί, σπουδές πάνω στο «κρανίο» του Σίγκμουντ Φρόιντ.
Ποιος είναι ο ρόλος του


 ψυχαναλυτή-θεραπευτή σε αυτό το νέο θεωρητικό πλαίσιο; Εάν και εφόσον «η επιγενετική διεργασία, τελεστής της οποίας είναι η πλαστικότητα, απομακρύνει το υποκείμενο από τον γενετικό του προκαθορισμό», τότε αυτός γίνεται «ο χειριστής της πλαστικότητας», δηλαδή εκείνος που θα βοηθήσει το πάσχον υποκείμενο να ωθεί τον εαυτό του σε εμπειρίες που θα εγγράφουν ίχνη υπέρ και όχι κατά της ζωής του, χωρίς φυσικά να αγνοείται ή να παραμελείται η όποια τάση του υποκειμένου για εντροπία (η φροϋδική ορμή του θανάτου). Με άλλα λόγια, η ιδιαιτερότητα του ανθρώπου βρίσκεται στη «χαλάρωση της κληρονομικότητάς του», όπως αναφέρει ο Ηλίας Κούβελας στη χρήσιμη εισαγωγή του, επικαλούμενος μια φράση του νομπελίστα βιολόγου Φρανσουά Ζακόμπ. Ωστόσο, οι συγγραφείς παραδέχονται πως αυτή η διαδικασία ενέχει τους περιορισμούς της, βιολογικούς και ψυχικούς (καθώς και άλλους, που δεν είναι της παρούσης): στην αντίθετη περίπτωση το άτομο δεν θα μπορούσε να έχει «ταυτότητα», δηλαδή μια αρκετά σταθερή διαχρονικά κατάσταση. Το ότι δεν μπορούμε έτσι απλά να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας και να την κάνουμε ό,τι θέλουμε δεν πρέπει εντούτοις να μας κάνει να ξεχνάμε πως όχι μόνο οι πρώιμες εμπειρίες μας, αλλά κάθε νέα εμπειρία που έχουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας θα διαμορφώσει αναλόγως (δηλαδή προς το θετικό ή προς το αρνητικό) τον εγκέφαλό μας και συνεπώς τη ζωή μας.
Οι συγγραφείς εμπλέκουν συστηματικά στη μελέτη τους πολλές διεργασίες, από τη μάθηση και τη μνήμη έως τη δημιουργία αναπαραστάσεων και την έννοια της ορμής.
Τολμηρή, καθώς πασχίζει να φέρει κοντά δύο αρκούντως διαφορετικές θεωρήσεις για τον άνθρωπο, μα και αναγκαία, καθώς δεν επιτρέπεται οι βιολογικές επιστήμες να αγνοούν τόσο επιδεικτικά τα πορίσματα της ψυχανάλυσης και τανάπαλιν, η εν λόγω μελέτη είναι γραμμένη με προσεγμένο και γλαφυρό ύφος (οι τίτλοι των 15 κεφαλαίων είναι παιγνιωδώς διατυπωμένοι ώστε να τραβούν την προσοχή: «Η αιμομειξία και το ψυγείο», «Η Φερράρι και η νταλίκα», κ.ά.), εξηγεί κάθε βιολογική και ψυχολογική έννοια που θα δυσκόλευε τον μέσο αναγνώστη, και παράλληλα, θέλοντας και μη, ανακινεί ερωτήματα που άπτονται της φιλοσοφίας (ιδίως της υλιστικής και φυσιοκρατικής, όπου νους και εγκέφαλος, ψυχή και σώμα, είναι κατηγορικά και όχι ουσιοκρατικά διακριτές υποστάσεις). Οι συγγραφείς εμπλέκουν συστηματικά στη μελέτη τους πολλές διεργασίες, από τη μάθηση και τη μνήμη έως τη δημιουργία αναπαραστάσεων και την έννοια της ορμής. Προβαίνουν δε σε έναν ενδιαφέροντα πλην όμως επισφαλή συσχετισμό ανάμεσα στο ασυνείδητο και στην αμυγδαλή, καταλήγοντας πάντως στο ότι «το ασυνείδητο θα πρέπει να οριστεί περισσότερο δυναμικά παρά εντοπιστικά».
«Ο κύριος ασθενής με τον οποίο ασχολούμαι είναι ο ίδιος μου ο εαυτός», έγραψε ο Φρόιντ το 1897, την εποχή που ενέτεινε την περίφημη αυτοανάλυσή του η οποία έμελλε να καταλήξει στη συγγραφή του σημαντικότερου έργου στις ανθρωπιστικές επιστήμες του 20ούαιώνα (Η ερμηνεία των ονείρων, 1900). Αυτό θεωρώ πως είναι και το αισιόδοξο πνεύμα με το οποίο είναι γραμμένα τα Ίχνη της εμπειρίας: η νευρωνική πλαστικότητα ανοίγει νέους δρόμους για βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας μέσω και της (αυτο)ανάλυσης, διανοίγοντας συγχρόνως τη δυνατότητα για τη μόνη εσώτερη ελευθερία που μπορούμε μάλλον να αποκτήσουμε. Η συγκεκριμένη ελπιδοφόρα προοπτική επιβεβαιώνει αυτό που θα ονόμαζα «πεσιμιστικό οπτιμισμό» του Φρόιντ σχετικά με τη δυνατότητα βελτίωσης του πάσχοντος υποκειμένου, κάτι που το 1895 είχε ονομάσει μετατροπή της «υστερικής εξαθλίωσης σε κοινή δυστυχία». Ή, όπως το εξέφρασε ο Καρούζος, το πώς να βρούμε τον τρόπο «να υπάρχουμε κάπως αναπαυτικά δυστυχισμένοι». Δεν είναι το παν, δεν είναι όμως και λίγο. 
 * Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.

~~~~~~~~~~~~~

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Ευχαριστίες
Πρόλογος στην ελληνική έκδοση
Πρόλογος
1 Η πολική αρκούδα και η φάλαινα
Τι συνεπάγεται η πλαστικότητα
2 Ο Ντιέγκο και ο Χάυντν
Αντίληψη και αναμνήσεις
3 Ένα αίσθημα αναστολής στις όχθες της λίμνης Τραζιμένο
Η μοίρα της αντίληψης
4 Aplysia, αρουραίος, άνθρωπος
Από την εμπειρία στο ίχνος
5 Ξεχνώντας το όνομα του Σινιορέλλι
Συναπτικό ίχνος και ψυχικό ίχνος
6 Η Κλαίρη και ο πάπας
Αντιλήψεις και συναισθήματα
7 Το γάλα και ο ήχος της πόρτας
Ψυχικά ίχνη και σωματικές καταστάσεις
8 Άνθρωπος και λύκος
Φαντασίωση, αντικείμενο και πράξη
9 Ένα απρόσμενο τηλεφώνημα
Προέλευση και κατάληξη των ορμών
10 Η αιμομειξία και το ψυγείο
Ηδονή και δυσαρέσκεια
11 Φρόυντ και Τζέιμς
Ας συνοψίσουμε...
12 Ήξεις, αφήξεις ουκ εν τω πολέμω θνήξεις
Η πλαστικότητα του γίγνεσθαι και το γίγνεσθαι της πλαστικότητας
13 Το ζεύγος μπροστά στο κόκκινο φανάρι
Οι επιδράσεις της εσωτερικής πραγματικότητας
14 Η ώρα των ιχνών
Ασυνείδητο, μνήμη και απώθηση
15 Η Φερράρι και η νταλίκα
Πέρα από το φαντασιακό σενάριο
Επίλογος
Βιβλιογραφία

~~~~~~~~~~~~~~~

ixni empeiriasΤα ίχνη της εμπειρίας
Νευρωνική πλαστικότητα και η συνάντηση της βιολογίας με την ψυχανάλυση
Francois Ansermet, Pierre Magistretti
Μτφρ. Βασιλική Βακάκη
Επιμ. Ηλίας Κούβελας, Νίκος Κουμπιάς, Μαριλένα Παπαϊωάννου
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2015
Σελ. 236, τιμή εκδότη: €18,00
politeia link




_____________________ 

Κυριακή 18 Μαρτίου 2018

Συνέντευξη του ψυχαναλυτή Δημήτρι Βεργέτη για τον έρωτα, το σεξ και την ακροδεξιά

ΜΙΑ ΑΣΤΡΑΠΙΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Η συγκλονιστική συνέντευξη του ψυχαναλυτή Δημήτρι Βεργέτη για τον έρωτα, το σεξ και την ακροδεξιά [βίντεο]


«Ερως», «σεξ», «αγάπη», «σχέσεις των φύλων»... Ζητήματα φλέγοντα, τρομακτικά περίπλοκα, δαιδαλώδη, ιλιγγιώδη, ακανθώδη, σχεδόν επικίνδυνα, ενίοτε κανιβαλικά, αλλά και παρωδιακά, τραγελαφικά, βαθιά επιφανειακά, τα οποία, άλλοτε με τρόπο λανθάνοντα και άλλοτε με τρόπο έκδηλο, υπερκαθορίζουν το δίποδο κινούμενο πρόβλημα που ακούει στο όνομα «άνθρωπος», αυτή την ενδιαφέρουσα «υπαρξιακή μουτζούρα» στο σύμπαν, τη μόνη (απ' όσο μπορούμε να γνωρίζουμε και εικάζουμε) που έχει τη σωτήρια και συνάμα τραγική δυνατότητα να ανα-στοχάζεται πάνω στα πράγματα και να θέτει ουσιώδη – και γι' αυτό ανεπίλυτα – ερωτήματα στον εαυτό του και για τον εαυτό του. Πρόκειται, επίσης, για θέματα που έχουν απασχολήσει, που εξακολουθούν να απασχολούν και θα απασχολούν εμμέσως ή αμέσως το iefimerida, μέσω άρθρων και συνεντεύξεων που προσφέρονται στο αναγνωστικό κοινό ως μεγεθυντικοί φακοί, γωνίες λήψης ή, ακόμη καλύτερα, ως «κλειδαρότρυπες» μέσα από τις οποίες μπορεί κανείς να «πάρει μάτι» τη γυμνή αλήθεια. Οχι όμως ολόκληρη, ούτε ολότελα γυμνή. Διότι, η αλήθεια είναι - εκ φύσεως - γυναίκα επικίνδυνη και φονική, η οποία δεν παραδίδεται ποτέ απόλυτα και άνευ όρων - και αν το κάνει, το κάνει με τίμημα βαρύ για τον επίδοξο μνηστήρα, όπως μας μαθαίνει και η αρχαία μυθολογία μας μέσω της μυθικής σκηνής του Λουτρού της θεάς Αρτέμιδος και του υπερ-αισιόδοξου κυνηγού Ακταίωνα, ο οποίος ίσα που πρόλαβε να δει (τη γυμνή λουόμενη θεά), αλλά δεν πρόλαβε να κάνει....... συνέχεια εδώ
______________
Πηγή: Η συγκλονιστική συνέντευξη του ψυχαναλυτή Δημήτρι Βεργέτη για τον έρωτα, το σεξ και την ακροδεξιά [βίντεο] | iefimerida.gr 

Κυριακή 4 Μαρτίου 2018

H Στέλλα των εξαρτήσεων



γράφει η Γιώτα Αγαπητού*
Μια γυναίκα ψηλή, σχεδόν αποστεωμένη, μυρίζοντας φτηνή κολόνια και ντυμένη με ρούχα που θυμίζουν ξεπεσμένη πεταλουδίτσα της νύχτας, περνάει βιαστικά στο απέναντι πεζοδρόμιο χωρίς να προσέχει τ’ αυτοκίνητα που τρέχουν. Είναι ξημερώματα Κυριακής, στα πεζοδρόμια που είναι σχεδόν άδεια ελάχιστοι ξενύχτηδες ζαλισμένοι από το αλκοόλ και την εφήμερη λάμψη των φώτων προσπαθούν να βρουν το δρόμο για το σπίτι τους. Είναι απόκριες και όλοι, ακόμη και η Στέλλα προσπαθούν να κρυφτούν πίσω από μάσκες που καλύπτουν την απέραντη μοναξιά τους και τη θλίψη τους.
Το βράδυ που πέρασε η Στέλλα είχε γενέθλια, έγινε πενήντα χρονών, υποσυνείδητα η ίδια ποτέ δεν πίστευε ότι θα έφτανε σε αυτή την ηλικία εξαιτίας των εξαρτήσεών της από τα ναρκωτικά και το αλκοόλ. Περπατώντας στο πεζοδρόμιο κάθισε στο πρώτο παγκάκι που είδε μπροστά της και με τη σκέψη της ταξίδεψε πίσω στο χρόνο, τριανταπέντε χρόνια πριν. Μαθήτρια γυμνασίου τότε, στη γειτονιά της στην Κυψέλη, η Στέλλα περνούσε μία δύσκολη εφηβεία που θα καθόριζε ολόκληρη την πορεία της ζωής της. Πάντα έκανε παρέα με άτομα μεγαλύτερά της τα οποία συνήθως είχαν παραβατική συμπεριφορά. Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών κάπνισε το πρώτο της τσιγάρο, προσπαθώντας επιδεικτικά τα ρούχα της να μυρίζουν έντονα με καπνό όταν θα γύριζε στο σπίτι.

Η Στέλλα προερχόταν από μία οικογένεια αυστηρή. Ο πατέρας της με καταγωγή από τη Λακωνική Μάνη είχε έρθει σε ηλικία είκοσι χρονών στην Αθήνα για να δουλέψει ως εργάτης. Η μάνα της με καταγωγή από τη Μικρά Ασία ήταν παραδομένη ολοκληρωτικά στον άντρα της και στο νοικοκυριό της. Η Στέλλα είχε και δύο μικρότερα αδέρφια τα οποία λάτρευε και τα προστάτευε. Όταν μύρισε ο πατέρας της τον καπνό του τσιγάρου πάνω στα ρούχα της κόρης του προσπάθησε με δυσκολία να συγκρατήσει τα νεύρα του.
Η Στέλλα ένα χρόνο αργότερα με δική της επιλογή άρχισε να μπαίνει σιγά σιγά στο σκοτεινό δρόμο των εξαρτήσεων. Πρώτη στάση μαριχουάνα, την δοκίμασε σ’ ένα πάρτι με μία παρέα περιθωριακών φίλων της σ’ ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο κάπου στο κέντρο. Η Στέλλα στην πρώτη ρουφηξιά του καπνού ζαλίστηκε, σχεδόν πήγε να λιποθυμήσει. Αυτό όμως δεν ήταν αρκετό ώστε το να την κάνει να σταματήσει την πορεία της στον κόσμο των εξαρτήσεων. Εξάλλου η Στέλλα από παιδί ήταν πάντα αυτοκαταστροφική. Σε ηλικία δέκα ετών τρύπησε το δάχτυλό της με μαχαίρι θέλοντας να δει πόσο θα μπορούσε ν’ αντέξει στον πόνο. Η Στέλλα δεν ήθελε ποτέ να της λένε πόσο όμορφη ήταν και να θαυμάζουν τα όμορφα χαρακτηριστικά του προσώπου της που τα πλαισίωναν τα μακριά με μπούκλες κόκκινα μαλλιά της.
Μετά τη μαριχουάνα, σε ηλικία δεκαεφτά χρονών, άρχισε σιγά σιγά να δοκιμάζει ηρωίνη. Χρήματα για τη δόση της έβρισκε κάνοντας δουλειές του ποδαριού. Η σχέση με τον πατέρα της χειροτέρευε κάθε μέρα όλο και περισσότερο. Κυκλοφορούσε μέσα στο σπίτι σχεδόν σα φάντασμα. Προσπαθούσε πάντα να μη συναντάει τον πατέρα της, ενώ η μάνα της της ήταν ολότελα αδιάφορη. Το μόνο που την έκανε να χαμογελάει μέσα στο σπίτι ήταν τ’ αδέρφια της.
Δεκαεννιά του Φλεβάρη, μία ημέρα που η Στέλλα περίμενε με ανυπομονησία. Εδώ και ένα χρόνο είχε σχέση με το Χάρη, έναν εικοσιπεντάχρονο νεαρό που είχε έρθει από την επαρχία για να σπουδάσει στη Φιλοσοφική σχολή. Αιώνιος φοιτητής, έμενε σ’ ένα δυάρι στα Εξάρχεια. Εκείνος μύησε τη Στέλλα στον κόσμο της ηρωίνης και της έβρισκε δουλειές του ποδαριού. Είχαν αποφασίσει όταν η Στέλλα θα γινόταν δεκαοχτώ χρονών ότι θα πήγαινε να ζήσει μαζί του. Δεκαεννιά του Φλεβάρη, ημέρα των γενεθλίων της και η Στέλλα έχοντας ήδη ετοιμάσει τα πράγματά της, σηκώθηκε το πρωί, έγραψε ένα λιτό γράμμα στη μάνα και τ’ αδέρφια της, άνοιξε την πόρτα και έφυγε από το σπίτι πηγαίνοντας να μείνει μαζί με το φίλο της. Εκείνος αδιαφορούσε για τη σχολή του και ούτε λόγος να βρει κάποια δουλειά. Έκανε μικροκλοπές μαζί με άλλα δύο άτομα και τα κλοπιμαία τα πουλούσαν στην Ομόνοια. Υπήρχαν φορές που έκανε ακόμη και το βαποράκι, πουλώντας ναρκωτικά στα στέκια των τοξικομανών.
Η Στέλλα βλέποντας ότι τα χρήματα που έβγαζε δεν της έφταναν ούτε για τα βασικά αποφάσισε να κάνει πιάτσα στα γνωστά στέκια των ιερόδουλων Πατήσια, Καποδηστρίου, Ευριπίδου, Αχιλλέως και Αχαρνών. Έτσι χωρίς αναστολές και χωρίς να το πει σε κανένα, ετοιμάστηκε και πήγε να κάνει πιάτσα για πέντε ευρώ. Πρώτος πελάτης ήταν ένας άντρας γύρω στα πενήντα με ένα ακριβό αυτοκίνητο που σταμάτησε μπροστά της. Όλη η διαδικασία κράτησε λιγότερο από μισή ώρα. Ο πελάτης μόλις κατάλαβε ότι η Στέλλα ήταν πρωτάρα στο επάγγελμα της έδωσε πενήντα ευρώ. Βγαίνοντας από το αυτοκίνητο η Στέλλα κατάλαβε ότι θα μπορούσε και να βγάλει πολλά χρήματα ως πόρνη. Ήταν είκοσι χρονών. Τα περισσότερα από τα χρήματα που έβγαζε πήγαιναν για τη δόση της και στο ενοίκιο του σπιτιού. Με το Χάρη είχε χωρίσει εδώ και λίγο καιρό αφήνοντάς του ένα γράμμα στο τραπέζι της κουζίνας. Είχε νοικιάσει μία γκαρσονιέρα και είχε πιάσει δουλειά σ’ ένα κακόφημο μπαρ κάπου στην Αχαρνών. Η δουλειά της ήταν να χορεύει πάνω στο μπαρ και να κάνει συντροφιά στους πελάτες που πλήρωναν ακριβά τη συντροφιά της, κάνοντας της ακόμα και κάποια δώρα αξίας.

Επόμενος σταθμός η κοκαΐνη, με τα λεφτά που έβγαζε μπορούσε καθημερινά να αγοράζει τις δόσεις της. Οι έρωτες δεν την ενδιέφεραν, δεν πίστευε στη συντροφικότητα, αλλά ούτε και στη φιλία. Περιστασιακά έκανε παρέες με άτομα του χώρου της δουλειάς της, που μοιράζονταν μαζί τους πρέζα και αλκοόλ. Η Στέλλα σε αυτό το μπαρ δούλεψε πάνω από δεκαπέντε χρόνια. Μέρα με τη μέρα οι θαμώνες αυξάνονταν, ενώ το αφεντικό έβλεπε το ταμείο του να γεμίζει με χρήματα. Ένα βράδυ, όταν η Στέλλα ήταν τριανταπέντε χρονών, άφησε ένα λιτό γράμμα πάνω στο γραφείο του αφεντικού της, λέγοντάς του ότι παραιτείται. Για ένα χρόνο δούλευε περιστασιακά ως πόρνη, έχοντας νταβατζή τον ίδιο της τον εαυτό. Στα τριανταέξι της έπιασε δουλειά κάπου στην Εθνική οδό, στο νυχτερινό κέντρο «Ξημερώματα» ως τραγουδίστρια. Το οποίο ανήκε σ’ ένα παλιό πελάτη του μπαρ, που εδώ και καιρό της ζητούσε να δουλέψει στο μαγαζί του, δίνοντάς της το ελεύθερο να τραγουδάει ό,τι θέλει αρκεί να τραβάει πελατεία. Η Στέλλα εκτός από τραγουδίστρια έκανε συντροφιά και σε θαμώνες επί πληρωμή, ενώ παράλληλα είχε αρχίσει να παίρνει παυσίπονα, ηρεμιστικά και υπνωτικά χάπια λουσμένα με μπόλικο αλκοόλ. Τα χάπια τα έβρισκε από ένα πελάτη γιατρό, που της τα προμήθευε με το αζημίωτο. Όταν η ώρα περνούσε και οι θαμώνες είχαν χαθεί πια στον καπνό των τσιγάρων και στο αλκοόλ, η Στέλλα με τη συνοδεία μόνο μίας κιθάρας έκλεινε τα μάτια και τραγουδούσε με τη βραχνή φωνή της τον «Έρωτα Αρχάγγελο» του Δημήτρη Μητροπάνου…
«Βλέμματα χαράξανε στις μαύρες τις οθόνες/
Και ο χορός του κόσμου ραγίζει τους αρμούς/
Είναι τα τραγούδια μας ηφαίστεια που καίνε/
Σώματα και αγάλματα βγάζουνε φτερά/
Πήρα από τα μάτια σου λίγο μαύρο χρώμα
και έβαψα τα ρούχα μου μάνα μη με δεις.
Τη στερνή κουβέντα σου τη θυμάμαι ακόμα…
Τα μάτια της γέμιζαν δάκρυα πένθους για τη χαμένη της αθωότητα. Για τη ζωή της που τόσο εύκολα η ίδια κατέστρεψε.

Πέμπτη 18 Ιανουαρίου 2018

Βιωματικό σεμινάριο «Ο γάμος σε κρίση. Προβλήματα στην σχέση των ζευγαριών.»

Γιάννης Ξηντάρας



Καλημέρα σας.
Θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι το πρώτο σεμινάριο για το 2018, θα διεξαχθεί την Παρασκευή 26/01.
Σας παραθέτω λοιπόν το κείμενο με το αντίστοιχο link (όπως το δημοσιεύουμε -ως post- στην σελίδα μας στο facebook). Επίσης σας επισυνάπτω το σχετικό Δελτίο Τύπου.
Με εκτίμηση,
Πελαγία Πεπέ
Υπεύθυνη Επικοινωνίας
~~~~~~~~~~

Το Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης «Επαφή», σας προσκαλεί στο βιωματικό σεμινάριο που διοργανώνει, με θέμα : 

«Ο γάμος σε κρίση. Προβλήματα στην σχέση των ζευγαριών.»
Όταν η αγάπη και η συντροφικότητα κλονίζονται και τη θέση τους παίρνουν η αρνητική κριτική, η έλλειψη εμπιστοσύνης, κατανόησης και φροντίδας...

Εισηγητής ο ψυχολόγος-σύμβουλος γάμου Γ. Ξηντάρας.




«Ο Γάμος σε Κρίση. Προβλήματα στην σχέση των ζευγαριών.»
Βιωματικό Σεμινάριο, Παρασκευή 26/01


Το Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης «Επαφή», σας προσκαλεί στο βιωματικό σεμινάριο που διοργανώνει, με θέμα : 
«Ο Γάμος σε Κρίση. Προβλήματα στην σχέση των ζευγαριών.»
Είναι η περίοδος στην ιστορία του ζευγαριού, όπου η αγάπη και η συντροφικότητα κλονίζονται και μαζί μειώνεται η αίσθηση πληρότητας στην σχέση καθώς και η ικανοποίηση του να σε κατανοούν, να σε στηρίζουν και να νοιάζονται για εσένα. Τη θέση αυτών των θετικών συναισθημάτων παίρνουν η αρνητική κριτική, οι αλληλοκατηγορίες, η έλλειψη εμπιστοσύνης, κατανόησης και φροντίδας μεταξύ των δύο συντρόφων…
Δείτε αναλυτικές πληροφορίες για το συγκεκριμένο σεμινάριο, κάνοντας κλικ εδώ

§  ΔΙΟΡΓΑΝΩΤΗΣ : Κέντρο Συμβουλευτικής & Ψυχολογικής Υποστήριξης «Επαφή»
§  ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ : Γιάννης Ξηντάρας, Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής
§  ΗΜΕΡΟΜΗΝΙA : Παρασκευή 26 Ιανουαρίου, στις 18.30 – 20.30μ.μ
§  ΚΟΣΤΟΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ : 20€ (10€ για άνεργους, πολύτεκνους και φοιτητές)
§  ΤΡΟΠΟΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ : Με τηλεφωνική επικοινωνία για εκδήλωση ενδιαφέροντος.
§  ΤΗΛΕΦΩΝΟ : 210.66.19.177
§  ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ : Λ. Μαραθώνος 79, Σταυρός Αγίας Παρασκευής

Πέμπτη 4 Ιανουαρίου 2018

H επώδυνη διαδικασία του διαζυγίου...

περί Ψυχολογίας
 ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Γράφει ο  Γιάννης Ξηντάρας *


Πολύ συχνά, όταν δύο σύντροφοι αποφασίζουν να χωρίσουν, βρίσκονται μπροστά σε μία επιπλέον δυσκολία: Δυσκολεύονται, δεν γνωρίζουν, δεν νοιώθουν καθόλου άνετα, για το πως θα διαχειριστούν το θέμα αυτό με το παιδί ή τα παιδιά τους. Αναρωτιούνται αν πρέπει να τους μιλήσουν, πως πρέπει να τους μιλήσουν, ποιός να το κάνει, να είναι μαζί ή χωριστά, πότε; που;
 Tα ερωτήματα είναι πολλά και οι γονείς έχουν αγωνία. Θέλουν να προστατέψουν τα παιδιά τους όσο μπορούν, από την επώδυνη, για όλους, διαδικασία του χωρισμού.
Ας δούμε λοιπόν τα πράγματα με την σειρά τους ξεκινώντας από το τελευταίο:
H επώδυνη διαδικασία του διαζυγίου... Όντως σε κάθε περίπτωση το διαζύγιο σηματοδοτεί ένα τέλος, και ως τέτοιο ποτέ δεν μπορεί να είναι ευχάριστο, ούτε εύκολο. Δυστυχώς, δεν μπορούμε να προστατέψουμε τα παιδιά από αυτήν την αλήθεια. Τα παιδιά αναπόφευκτα θα στεναχωρηθούν, θα πονέσουν, θα λυπηθούν, θα χρειαστούν χρόνο να κάνουν την μετάβαση στην νέα πραγματικότητα (όποια και αν είναι αυτή). Οι γονείς πρέπει να μπορέσουν να το αποδεχτούν και να ξεκινήσουν μ’ αυτό ως δεδομένο. Δεν υπάρχουν ούτε μαγικές λύσεις, ούτε μαγικοί τρόποι...
Κατά συνέπεια η προσπάθεια τους, στο να τους επικοινωνήσουν “το πως έχουν τα πράγματα”, πρέπει να εστιάσει στην ειλικρίνεια, να μιλήσουν με την γλώσσα της αλήθειας, ήρεμα και μένοντας στην ουσία. Πιο αναλυτικά:
1.      Καλό είναι η κουβέντα να γίνει το ταχύτερο, αφού όμως το ζευγάρι έχει πάρει τις οριστικές αποφάσεις. Όχι πριν από αυτές για να αποφύγουν παλινδρομήσεις, ούτε όμως και αρκετά αργότερα για να μην εκθέτουν τα παιδιά χωρίς πληροφορίες σ' ένα κλίμα αμφίθυμο (έως και τοξικό).
2.      Καλό είναι η κουβέντα να γίνει και με τους δύο γονείς παρόντες. Κάτι τέτοιο έχει τη συμβολική αξία ότι ενώ το ζευγάρι χωρίζει, οι γονείς δεν διασπούνται, μένουν μαζί ενώπιων των παιδιών τους και το αντιμετωπίζουν ενωμένοι.
3.      Καλό είναι στην κουβέντα οι γονείς να πουν τα βασικά σημεία που αφορούν τα παιδιά( κι όχι την σχέση του ζευγαριού) συμφωνώντας αναμεταξύ τους, αποφεύγοντας επικρίσεις και αλληλοκατηγορίες.
4.      Επισημαίνουμε, υπογραμμίζοντας με ένταση, ότι για το διαζύγιο δεν ευθύνονται τα παιδιά σε καμία περίπτωση και για κανέναν λόγο (συχνά τα παιδιά νιώθουν ένοχα για μία τέτοια εξέλιξη...)
5.      Επιτρέπουμε στα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματα τους (προσοχή: όχι την γνώμη τους! Δεν τα ρωτάμε, τα ενημερώνουμε...). Τα παιδιά θα θυμώσουν, θα στεναχωρηθούν...θα πενθήσουν, θέλουν χώρο και χρόνο για να μπορέσουν να μεταβολίσουν το συναισθηματικό τους φορτίο...
Κάπως έτσι, σε γενικές γραμμές μπορούμε να προσεγγίσουμε ένα θέμα δύσκολο και λεπτό όπως αυτό ενός διαζυγίου. Με ειλικρίνεια, αμεσότητα, ηρεμία και υπομονή. Πάνω απ' όλα με σταθερότητα απέναντι στα παιδιά, την σχέση μας μαζί τους, που έτσι κι αλλιώς κλυδωνίζεται από την ένταση του χωρισμού.

                          _____________
* Ο Γιάννης Ξηντάρας είναι Ψυχολόγος-Οικογενειακός Σύμβουλος, τ.συνεργ. στο Νοσοκομείο Παίδων “Αγία Σοφία”, μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Εφηβικής Ιατρικής και του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Ψυχοθεραπείας. Απόφοιτος Ε.Κ.Π.Α, επιστημονικός υπεύθυνος στο Κέντρο Συμβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης “Επαφή”.

Τρίτη 5 Δεκεμβρίου 2017

Παρακολουθούσαν 5.000 παιδιά διάνοιες για 45 χρόνια

 - Τι συμπέρασμα έβγαλαν....

Κανένα χάρισμα και κανένα ταλέντο δεν είναι αρκετό, αν δεν καλλιεργηθεί μέσα από την μελέτη και την δημιουργική απόκτηση γνώσεων. Αυτό είναι συνοπτικά, ένα από τα σημαντικότερα, κατά την αξιολόγηση των ίδιων των ερευνητών, συμπεράσματα της μεγαλύτερης έρευνας για παιδιά - ιδιοφυΐες που έχει γίνει ποτέ στον κόσμο.
Η έρευνα ξεκίνησε το 1971 από τον Αμερικανό ψυχολόγο, Τζούλιαν Στάνλεϊ, του Πανεπιστημίου Johns Hopkins University στην Βαλτιμόρη, των ΗΠΑ, για να καταγράψει σε βάθος 45 ετών την συμπεριφορά και τις επιδόσεις 5.000 χαρισματικών μαθητών. Ωστόσο, η ίδια η λογική της, ενώ προβάλει αγαθές προθέσεις, όπως, π.χ. την βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος ώστε να είναι ικανό να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε επιπέδου μαθητών, παραπέμπει, τελικά, μέσω των προτάσεών της, σε μια ιδιότυπη εκπαιδευτική «ευγονική», καθιστώντας αμφιλεγόμενα τα συμπεράσματά της. Τουλάχιστον ως προς την σκοπιμότητά τους. Είναι χαρακτηριστικό, ότι ασκεί μια έμμεση κριτική στους εκπαιδευτικούς που δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στους αδύναμους μαθητές, στην προσπάθειά τους να τους βοηθήσουν να πλησιάσουν ένα μέσο επίπεδο, με τους ερευνητές να το εκλαμβάνουν αυτό ως ένα είδος «εφησυχασμού» ότι οι δυνατοί μαθητές «θα τα βγάλουν πέρα μόνοι τους». Στην πραγματικότητα, όμως, αυτός ο «εφησυχασμός» είναι έκφραση της δομικής αδυναμίας του εκπαιδευτικού συστήματος να προσφέρει σε όλους του μαθητές υψηλού ποιοτικού επιπέδου μόρφωση και να αναπτύξει τα διαφορετικά τους ταλέντα. Και πάνω σε αυτό, ένας δάσκαλος, όσες καλές προθέσεις και να έχει, οι αντικειμενικές του δυνατότητες είναι πεπερασμένες. 
Οι ερευνητές διαπίστωσαν, καταρχήν, ότι ακόμα και τα ιδιοφυή παιδιά χρειάζονται εκπαιδευτικούς για να τους βοηθήσουν να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Αυτό το συμπέρασμα είναι περισσότερο πολύπλοκο από όσο φαίνεται, διότι, σύμφωνα με τους ερευνητές, συχνά οι γονείς και οι δάσκαλοι κάνουν το λάθος να στρέφουν την προσοχή και το ενδιαφέρον τους στους μαθητές με χαμηλές επιδόσεις και θεωρούν ότι τα χαρισματικά παιδιά δεν χρειάζονται βοήθεια.

Μια «εξαιρετική ζωή»


Αρχικά εξετάστηκε η νοημοσύνη των παιδιών χρησιμοποιώντας τις εισαγωγικές εξετάσεις στα πανεπιστήμια και άλλες δοκιμές IQ. Αργότερα άρχισαν να εξετάζουν επιπρόσθετους παράγοντες, όπως οι κολεγιακές επιδόσεις και πιο μετά, η σταδιοδρομία τους. Διαπιστώνοντας, ότι το ευφυέστερο, 1%, 0,1% και 0.01% των ευφυών παιδιών επί του συνόλου των μαθητών των ΗΠΑ, ζει μια «εξαιρετική ζωή» Αυτό που βρήκαν ήταν, ότι τα πιο ταλαντούχα παιδιά, απέκτησαν διδακτορικά και μεταπτυχιακά διπλώματα, καθώς και διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε ποσοστά πολύ πάνω από τα λιγότερο χαρισματικά παιδιά. Τα περισσότερα από αυτά, ανήκουν στο κορυφαίο 5% των υψηλότερων εισοδηματιών. «Είτε μας αρέσει είτε όχι, αυτοί οι άνθρωποι πραγματικά ελέγχουν την κοινωνία μας», δήλωσε πρόσφατα στο «Nature» ο Jonathan Wai, ψυχολόγος στο πρόγραμμα αναγνώρισης ταλέντων του Πανεπιστημίου Duke.
Τα ιδιοφυή παιδιά δεν γίνονται αντικείμενο προσοχής
Το πρόβλημα είναι, ότι τα ιδιοφυή παιδιά, συχνά λαμβάνουν πολύ λίγη προσοχή από τους δασκάλους τους, οι οποίοι μπορεί να τείνουν να συμπεράνουν, λανθασμένα, ότι οι πιο χαρισματικοί μαθητές τους έχουν ήδη καλύψει τις δυνατότητές τους. Όταν οι ερευνητές εξέτασαν πόση προσοχή έδωσαν οι δάσκαλοι σε αυτά τα προικισμένα παιδιά, διαπίστωσαν, ότι η συντριπτική πλειοψηφία των τάξεων δαπανούσε δυνάμεις για να βοηθήσουν τους μαθητές με χαμηλή επίδοση να φτάσουν σε έναν μέσο όρο. Η μελέτη υποδεικνύει, ότι οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αποφεύγουν τη διδασκαλία ενός one-size προγράμματος σπουδών, αλλά να επικεντρώνονται στην δημιουργία εξατομικευμένων μαθημάτων για τα χαρισματικά παιδιά.
«Πηδήξτε τάξη»
Προτείνει, επίσης, για να βοηθήσουν αυτά τα παιδιά να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους, οι δάσκαλοι και οι γονείς θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να μεταφέρουν στο αμέσως επόμενο εκπαιδευτικό επίπεδο. Όταν οι ερευνητές συγκρίνουν μια ομάδα προικισμένων μαθητών που δεν παρέκαμψαν εκπαιδευτική βαθμίδα, με εκείνους που το έκαναν, προκύπτει, ότι οι πρώτοι είχαν 60% περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας και διδακτορικά και περισσότερο από δύο φορές περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν διδακτορικό σε επιστημονικούς τομείς, όπως η τεχνολογία, τη μηχανική ή τα μαθηματικά.
Οι πολλαπλές εκφάνσεις της νοημοσύνης
Το να είσαι έξυπνος δεν σημαίνει μόνο να έχεις τη δυνατότητα να απομνημονεύσεις γεγονότα ή να ανακαλέσεις ονόματα και ημερομηνίες, λένε οι ερευνητές. Η έρευνα ανακάλυψε επανειλημμένα, ότι μερικά από τα πιο έξυπνα παιδιά έχουν μεγάλη ικανότητα χωρικής λογικής*. Αυτά τα παιδιά έχουν ταλέντο στην απεικόνιση συστημάτων, όπως το ανθρώπινο κυκλοφορικό σύστημα ή η «ανατομία» μιας μηχανής. Το 2013, οι έρευνες παρακολούθησης κατέληξαν στην διαπίστωση μιας ισχυρής σχέσης μεταξύ χωρικών δεξιοτήτων και του αριθμού των κατατεθειμένων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των δημοσιεύσεων.
Οι τυποποιημένες δοκιμές δεν είναι πάντα χάσιμο χρόνου
Μπορεί οι τυποποιημένες δοκιμές - όπως οι εισαγωγικές εξετάσεις - να μην μπορούν να μετρήσουν ό,τι οι καθηγητές και οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν για ένα παιδί. Ωστόσο, τα δεδομένα της έρευνας υποδηλώνουν ότι αυτού του είδους τα τεστ και άλλα τυποποιημένα μέσα διαπίστωσης της ευφυΐας, εμπεριέχουν κάποια προγνωστική δύναμη, ενώ εξακολουθούν να καταγράφουν παράγοντες όπως η κοινωνικοοικονομική κατάσταση και το επίπεδο της πρακτικής άσκησης. Η Camilla Benbow, μία από τις ερευνήτριες του προγράμματος, είπε, ότι αυτές οι δοκιμές χρησιμοποιήθηκαν για να καταλάβουν καλύτερα σε τι είναι τα παιδιά καλά, ώστε οι εκπαιδευτικοί να μπορούν να επικεντρώσουν την προσοχή τους σε διαφορετικές γνωστικές περιοχές.
Τα πρώιμα σημάδια της γνωστικής ικανότητας
Η ψυχολόγος Carol Dweck διαπίστωσε, ότι οι επιτυχημένοι άνθρωποι τείνουν να διατηρούν αυτό που είναι γνωστό ως «νοοτροπία ανάπτυξης» σε αντίθεση με μια «πάγια νοοτροπία». Θεωρούν τους εαυτούς τους ως ρευστά, υπό συνεχή αλλαγή όντα που μπορούν να προσαρμοστούν και να αναπτυχθούν. Δεν είναι στατικά.
Η έρευνα συμφωνεί με αυτήν την αξιολόγηση, αλλά έχει επίσης διαπιστώσει, ότι τα πρώτα σημάδια της γνωστικής ικανότητας στα παιδιά μπορούν να προβλέψουν πόσο καλά θα τα καταφέρουν αργότερα στη ζωή, αγνοώντας όλη την πρακτική που μπορεί ή δεν μπορεί να έρθει στο μεταξύ. Εξαρτάται από τους γονείς και τους δασκάλους να αναγνωρίζουν τις ικανότητες των παιδιών από νωρίς και να τις καλλιεργούν όσο το δυνατόν περισσότερο.
*Ως χωρική σκέψη ορίζεται η δυνατότητα απεικόνισης και ερμηνείας της θέσης, της απόστασης, της κατεύθυνσης, των σχέσεων, των αλλαγών και μετακινήσεων που σχετίζονται με το χώρο. Η χωρική σκέψη χρησιμοποιεί τις ιδιότητες του χώρου ως μέσο επίλυσης προβλημάτων, εύρεσης απαντήσεων και διατύπωσης λύσεων.

____________
http://tvxs.gr/news/paideia/theloyn-kai-ta-paidia-thaymata-ton-daskalo-toys